Thứ ba, ngày 29-07-2014
Công cụ làm việc cá nhân


Nâng cao hiệu quả công tác ngoại giao phục vụ kinh tế, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng

Phạm Gia Khiêm Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng- Bộ trưởng Ngoại giao Sau hơn 20 năm đổi mới, mở cửa hội nhập quốc tế, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Việt Nam ngày nay đang được cộng đồng quốc tế nhìn nhận là một đất nước hòa bình, ổn định và phát triển năng động ở khu vực. Có thể nói, chúng ta đang ở thời kỳ rất quan trọng trong lịch sử xây dựng và phát triển của đất nước - vươn ra biển lớn, từng bước xác lập vị thế của mình về cả chính trị lẫn kinh tế trong khu vực và trên thế giới.

Trong suốt quá trình đổi mới, ngành Ngoại giao, với vai trò tiên phong và nòng cốt trong công tác đối ngoại, đã chủ động phối hợp với các ngành, các cấp, địa phương triển khai có hiệu quả đường lối đối ngoại của thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh công tác ngoại giao phục vụ kinh tế (NGpvKT), góp phần đắc lực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Xã hội Chủ nghĩa (XHCN).

Đứng trước những cơ hội và thách thức của giai đoạn mới, Đại hội X của Đảng (tháng 4/2006) đã khẳng định: “đòi hỏi bức bách của toàn dân tộc ta lúc này” là phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, toàn diện và đồng bộ hơn để “phát triển với tốc độ nhanh hơn và bền vững hơn”. Mục tiêu đặt ra từ nay cho tới năm 2010 là “sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển: tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại”. Nói cách khác, củng cố hòa bình, tăng cường hợp tác để phát triển chính là nhiệm vụ trung tâm, là mục tiêu ưu tiên hàng đầu của đất nước ta trong giai đoạn mới.

Ngay sau Đại hội X, ngành Ngoại giao đã tổ chức quán triệt sâu sắc và nỗ lực triển khai thực hiện đường lối, chính sách đối ngoại của Đại hội, trong đó xác định NGpvKT là công tác trọng tâm của toàn ngành trong năm 2007 và những năm tiếp theo. Nội hàm của công tác NGpvKT đã được xác định rõ hơn gồm những nội dung lớn sau. 

Vai trò mở đường: phát huy sức mạnh của ngoại giao chính trị, ngoại giao văn hóa để khai thông, mở rộng và đưa quan hệ hợp tác của Việt Nam với các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới đi vào chiều sâu; đi tiên phong trong việc khai mở các thị trường, các lĩnh vực hợp tác quốc tế mới.

Vai trò tham mưu: tham mưu cho Đảng, Nhà nước, các Bộ, ngành và địa phương trong việc hoạch định chính sách vĩ mô, chiến lược phát triển, các vấn đề kinh tế-chính trị quốc tế, quan hệ kinh tế quốc tế và kinh nghiệm chính sách của các nước. Với mạng lưới trên 80 cơ quan đại diện tại khắp các châu lục, Ngoại giao có điều kiện nắm bắt tình hình, tiếp cận đối tác ngay tại bản địa và do đó có thể tham mưu và giúp các ngành/địa phương tìm kiếm cơ hội đầu tư, thương mại, quảng bá du lịch cũng như xác minh, thẩm định thông tin về bạn hàng, đối tác nước ngoài.

Vai trò hỗ trợ: song hành cùng các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp trong hoạt động kinh tế đối ngoại trên tinh thần các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp là chủ đạo, ngành Ngoại giao tham gia để hỗ trợ, giải quyết những vấn đề vướng mắc trong triển khai các kế hoạch, dự án hợp tác với nước ngoài, song không dẫm chân, làm thay.

Vai trò đôn đốc thực hiện: kiểm tra, đôn đốc việc triển khai thực hiện các nhiệm vụ, các cam kết quốc tế về kinh tế đối ngoại.

Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, trong hơn một năm qua, ngành ngoại giao đã tiến hành một số điều chỉnh về tổ chức, cán bộ và cơ chế như thành lập và kiện toàn Ban chỉ đạo công tác NGpvKT của Bộ, mở các lớp đào tạo kiến thức kinh tế cho cán bộ, bố trí cán bộ có trình độ kinh tế vào địa bàn trọng điểm, tăng cường cung cấp thông tin kinh tế và yêu cầu các cơ quan đại diện ta ở nước ngoài có chương trình hành động cụ thể về kinh tế, đẩy mạnh phối hợp với các Bộ/Ngành trong công tác NGpvKT v.v...

Bám sát 4 nội dung chính trên, công tác NGpvKT được cụ thể hoá thành các mục tiêu, chương trình, hoạt động đa dạng, trong đó nhấn mạnh đến sự gắn kết nhuần nhuyễn giữa ba trụ cột đối ngoại là ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa. Chính sự gắn kết đó đã tạo nên một sức mạnh đối ngoại tổng hợp hỗ trợ cho sự nghiệp phát triển kinh tế, góp phần tích cực vào những thành tựu chung của đất nước trong hơn một năm thực hiện Nghị quyết Đại hội X.

Kết quả nổi bật là ngành Ngoại giao đã góp phần tạo ra làn sóng đầu tư mới  và thúc đẩy các dự án hợp tác lớn vào Việt Nam. Có được các kết quả kinh tế này một phần nhờ chúng ta đã củng cố và nâng tầm quan hệ chính trị đối ngoại; chủ động đưa nội dung kinh tế vào các chuyến thăm và đón Lãnh đạo cấp cao. Nhiều hợp đồng, thỏa thuận kinh tế trị giá hàng tỷ đô la đã được ký kết trong các chuyến thăm của Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh tới 4 nước Mỹ La tinh cuối tháng 5, đầu tháng 6 vừa qua; của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết tới Trung Quốc (tháng 5/2007), Hoa Kỳ ( tháng 6/2007); và của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tới Nhật Bản (tháng 10/2006) và Ấn Độ (tháng 7/2007).

Ngoại giao đã chủ động phối hợp khai phá những thị trường mới còn bỏ ngỏ trong nhiều năm qua. Trong nửa đầu năm 2007, lần đầu tiên Hội nghị đầu tư và kinh doanh ở Châu Phi được tổ chức; nhiều đoàn cao cấp của các bộ, ngành và địa phương đã đi khảo sát tìm hiểu cơ hội hợp tác kinh tế ở khu vực tiềm năng này. Ngoại giao cũng chủ động trong việc thúc đẩy tranh thủ các nguồn vốn mới, đặc biệt là từ Trung Đông với những kết quả bước đầu đáng khích lệ.

Hoạt động ngoại giao đa phương đã diễn ra sôi động, hiệu quả, phục vụ cho sự nghiệp phát triển kinh tế và nâng cao vị thế của đất nước. Nổi bật nhất là thành công Hội nghị các nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 14 tháng 11/2006. Ta không chỉ thu hút được hàng tỷ đô la Mỹ cam kết đầu tư qua dịp tổ chức APEC, mà điều quan trọng hơn là đã thu hút sự chú ý, quan tâm đặc biệt của giới đầu tư và kinh doanh quốc tế đối với một nước Việt Nam ổn định, đổi mới thành công và phát triển nhanh, bền vững. Ngoại giao  cũng đã đóng góp tích cực vào việc kết thúc đàm phán gia nhập WTO và vận động Hoa Kỳ áp dụng Quy chế Quan hệ Thương mại Bình thường Vĩnh viễn (PNTR) với Việt Nam.

Các hoạt động kinh tế đối ngoại cụ thể cũng được coi trọng và đẩy mạnh. Nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư, du lịch và quảng bá văn hoá, hình ảnh đất nước Việt Nam đã được tổ chức rộng khắp ở nhiều nơi trên thế giới. Gần đây Ngành đã tổ chức thành công Đoàn Xúc tiến Kinh tế Đối ngoại của 7 tỉnh biên giới phía Bắc và thành phố Hải Phòng tại 3 tỉnh phía Nam Trung Quốc. Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao  đã có nhiều buổi làm việc trực tiếp với các bộ ngành như Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Văn hóa – Thông tin, Khoa học và Công nghệ, v.v... để nắm bắt những nhu cầu và lĩnh vực ưu tiên mà các bộ ngành cần sự phối hợp và hỗ trợ trong quá trình triển khai thực hiện các nhiệm vụ kinh tế- xã hội.

Việc huy động cộng đồng và doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài đóng góp trí tuệ, vốn, tài sản và tiềm năng khoa học-công nghệ đối với sự phát triển của đất nước cũng đã được quan tâm thỏa đáng. Tháng 7/2006, lần đầu tiên Hội nghị các Doanh nghiệp Việt kiều được tổ chức thành công tại thành phố Đà Nẵng. Nhiều cơ quan đại diện ta ở nước ngoài, nhất là tại các địa bàn Nga và Trung – Đông Âu, đã tích cực vận động mạng lưới doanh nghiệp Việt kiều tìm kiếm cơ hội để hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp trong nước đi vào thị trường này. Đặc biệt, cuộc gặp giữa Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết với bà con Việt kiều ngày 23/6/2007 tại quận Cam, bang California, nhân chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ, đã có tác động tích cực, mở ra triển vọng ngày càng nhiều bà con về thăm, sinh sống và làm ăn tại quê nhà. Ngoài việc công bố các chính sách mới của Nhà nước ta về vấn đề miễn thị thực, sở hữu nhà cửa tại quê nhà, Chủ tịch đã đưa ra một thông điệp mạnh mẽ về mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa bà con với quê hương-đất nước, xóa bỏ mặc cảm và khoảng cách còn lại giữa người Việt ở trong và ngoài nước.

Qua tất cả các hoạt động và kết quả bước đầu nêu trên, công tác NGpvKT trong giai đoạn mới đang bước đầu định hình và ngày càng hoàn chỉnh,thể hiện trên những khía cạnh sau đây:

• Ngoại giao phục vụ kinh tế đã và đang bắt đầu bám rễ vào mọi hoạt động đối ngoại cũng như tâm thức và hành động của mọi cán bộ ngoại giao.
• Sự liên kết giữa ba cột trụ ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và ngoại giao văn hóa đã phát huy hiệu quả và đang được thực hiện nhuần nhuyễn.
• Sự phối hợp nhịp nhàng giữa ngoại giao đa phương và song phương đã tạo ra kết quả cụ thể về kinh tế cho sự phát triển đất nước.
• Sự hợp tác liên ngành, đa ngành trong triển khai hoạt động kinh tế đối ngoại đã được chú trọng hơn trước, tạo ra sức mạnh tổng lực.

Những kết quả trên tuy còn khiêm tốn, nhưng đã tạo tiền đề quan trọng để chúng ta tiếp tục triển khai mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả công tác NGpvKT, góp phần tích cực vào việc thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng. Theo đó, công tác NGpvKT thời gian tới sẽ tập trung vào những định hướng lớn sau đây:

- Tiếp tục gắn kết nhuần nhuyễn ba trụ cột chính trị đối ngoại, kinh tế đối ngoại và văn hóa đối ngoại, phục vụ phát triển kinh tế: Đây là nhiệm vụ “truyền thống” đặc trưng nhất, chính yếu nhất và cũng là quan trọng nhất của ngành Ngoại giao, góp phần phát triển đất nước. Ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục tạo dựng và tận dụng tối đa, hiệu quả các quan hệ chính trị tốt đẹp với các nước, nhất là các đối tác quan trọng hàng đầu để tạo những “cú hích” trong hợp tác đầu tư, kinh tế - thương mại, khoa học kỹ thuật, giáo dục..., đặc biệt là những dự án lớn về cơ sở hạ tầng, năng lượng, chế tạo có tác động lan tỏa, tích cực, lâu dài đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

- Thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các hoạt động kinh tế đối ngoại:  ngành Ngoại giao sẽ tiếp tục phát huy tính chủ động và sáng tạo trong việc phối hợp các hoạt động ngoại giao nhà nước với hoạt động doanh nghiệp, duy trì và phát triển quan hệ tốt với các tập đoàn kinh tế lớn nước ngoài, tìm hiểu nhu cầu, vận động và hỗ trợ họ vào đầu tư tại Việt Nam. Tăng cường các hoạt động quảng bá, xúc tiến đầu tư, thương mại, nâng cao hình ảnh quốc gia với nhiều hình thức đa dạng. Đẩy mạnh công tác tìm kiếm các thị trường mới cho hàng hóa, dịch vụ và lao động của Việt Nam, trong đó đặc biệt chú ý các thị trường truyền thống và các thị trường mới nhưng giàu tiềm năng như châu Phi, Trung Đông, và các khu vực Tam-tứ giác phát triển ở Đông Nam Á. Coi trọng việc vận động và tạo điều kiện tốt nhất để cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp vào sự nghiệp phát triển đất nước.

- Nâng cao chất lượng công tác  thông tin, tham mưu chính sách: ngành Ngoại giao sẽ đẩy mạnh việc thu thập thông tin, nghiên cứu và cung cấp những nhận định, đánh giá, dự báo về những chuyển biến, chiều hướng phát triển của kinh tế thế giới, khu vực, và các trung tâm kinh tế quan trọng, các chính sách và kinh nghiệm phát triển của các nước, trên cơ sở đó tham mưu cho Chính phủ trong hoạch định chính sách phát triển kinh tế, đồng thời cung cấp thông tin về thị trường, xu thế phát triển khoa học công nghệ, đầu tư, môi trường pháp lý... để hỗ trợ các ngành, địa phương và doanh nghiệp trong hoạt động kinh tế đối ngoại.

- Tăng cường hoạt động ngoại giao đa phương, tích cực tham gia có hiệu quả vào các tổ chức quốc tế và khu vực nhằm tranh thủ các nguồn lực cho phát triển. Trước mắt, Bộ Ngoại giao sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành triển khai có hiệu quả Chương trình hành động của Chính phủ sau khi Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại Thế giới (WTO); vận động để trở thành Ủy viên không thương trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc khóa 2008-2009 và đảm nhiệm tốt vai trò của mình; đăng cai tổ chức thành công hai Hội nghị Cấp cao của Diễn đàn hợp tác ba nước Cam-pu-chia, Lào và Việt Nam (CLV) và hợp tác  ACMECS vào tháng 10/2007, đồng thời phối hợp với Đà Nẵng tổ chức Tuần lễ Hành lang Kinh tế Đông Tây (EWEC) để xúc tiến hợp tác phát triển các địa phương nằm trong hành lang chiến lược này.


*
*    *


Hơn 1 năm thực hiện nghị quyết Đại hội X, chúng ta đã đạt được những thành tựu phát triển quan trọng, vững bước tiến trên con đường CNH, HĐH. NGpvKT tự hào đóng góp vào thành tích chung đó của đất nước. Tuy vậy, trong năm 2007 và những năm tiếp theo, thế giới và khu vực đang vận động và thay đổi liên tục, bên cạnh những cơ hội mở ra, sẽ có không ít những thách thức và khó khăn đang ở phía trước. Phát huy truyền thống vẻ vang, ngành Ngoại giao sẽ nỗ lực hết sức để thích ứng với tình hình mới, triển khai thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách đối ngoại Đại hội X của Đảng, không ngừng hoàn thiện và nâng cao hiệu quả công tác NGpvKT, góp phần đắc lực cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN./.